αναΜορφωση

Θα θελαμε να σας ανακοινωσουμε την δημιουργια μιας νεας σελιδας που εγκαινιαστηκε αυτες τις μερες, της αναΜορφωσης. Η σελιδα οπως και η Αναθεωρηση μας εδω εχει εναν, απλο σκοπο. Να αλλαξει η Ελλαδα, να γινει μια ομορφοτερη, δημιουργικοτερη, ανετοτερη χωρα για ολους τους πολιτες. Για λεπτομερειες ριξτε μια ματια στον σκοπο της και στις οδηγιες χρησης…

Ας σημειωσω οτι η σελιδα ειναι κατα καποιον τροπο μια συνεχεια της Αναθεωρησης, δεν εχει καποιον ιδεολογικο χαρακτηρα. Σκοπος ειναι η συλλογη και παρουσιαση κυριως επιστημονικων κειμενων και ιδεων με οσο γινεται πρακτικες προτασεις για προβληματα της χωρας. Η διαφορα με την Αναθεωρηση ειναι η ευρυτερη θεματολογια, αποδεκτα θεματα ειναι ολα εκεινα που αφορουν την αναπτυξη μιας κοινωνιας και μιας χωρας, οχι μονο τα Συνταγματικα.

Αναθεώρηση της αναθεώρησης;

Μετά τη διαφαινόμενη αποτυχία του αναθεωρητικού εγχειρήματος της παρούσας κυβέρνησης πολλοί έσπευσαν να δηλώσουν τη θλίψη τους για την ταλαιπωρία που υπέστη το Σύνταγμα από την αναθεωρητική σαπουνόφουσκα, ενώ άλλοι έθεσαν το ζήτημα της αλλαγής της ίδιας της αναθεωρητικής διαδικασίας.

Ως προς το πρώτο, πιστεύω ακριβώς το αντίθετο: η αποτυχία αυτή προστάτευσε το Σύνταγμα. Το προστάτευσε από το επιπόλαιο “άνοιγμα” ορισμένων διατάξεών του στην προοπτική αλλαγής τους από την επόμενη Βουλή, με το ουσιαστικό τους περιεχόμενο επικίνδυνα εκτεθειμένο στην όποια κομματική συγκυρία.

Ως προς το δεύτερο (το οποίο έχει σχέση και με το πρώτο): Η αναθεωρητική διαδικασία, έτσι όπως έχει καταστρωθεί στο άρθρο 110 του Συντάγματος, έχει ένα βασικό αρνητικό χαρακτηριστικό. Όχι την ίδια την ύπαρξη περιορισμών, διαδικαστικών και ουσιαστικών, κατά την εξέλιξή της. Αυτοί καλώς υπάρχουν, καθώς επιχειρούν να διασφαλίσουν (θα δούμε αν επιτυχώς ή μη) ότι ο Θεμελιώδης Νόμος θα μένει αλώβητος από καιροσκοπικά παιχνίδια (επικοινωνιακά και θεσμικά) μονοκομματικών κυβερνήσεων και θα συμπυκνώνει “οικουμενικές” πολιτικές θέσεις πάνω στα δομικά χαρακτηριστικά της οργανωμένης Πολιτείας. Το αρνητικό εντοπίζεται στην επιλογή των περιορισμών αυτών και στον τρόπο που λειτουργούν.

Κατά τις δύο φάσεις της αναθεώρησης (θέση από την πρώτη Βουλή συγκεκριμένων διατάξεων υπό καθεστώς αναθεώρησης - διαμόρφωση του περιεχομένου τους από τη δεύτερη, “αναθεωρητική” Βουλή) αρκεί να συγκεντρωθεί η αυξημένη πλειοψηφία των 180 βουλευτών σε μια από τις φάσεις αυτές και όχι απαραιτήτως στη δεύτερη (αυτήν που είναι κρίσιμη για την κανονιστική εκφορά της νέας διάταξης). Μπορεί, όμως, να συμβαίνει το εξής: Δύο μεγάλα κόμματα να συμφωνούν απόλυτα για την ανάγκη αναθεώρησης μιας διάταξης, αλλά να διαφωνούν κάθετα ως προς το περιεχόμενο που πρέπει να λάβει. Μοιραία, το αν το καθένα από τα συγκεκριμένα κόμματα θα ψηφίσει υπέρ της αναθεώρησης της διάταξης στην πρώτη Βουλή συναρτάται με την πιθανότητα να κερδίσει στις εκλογές. Τούτο διότι, εφόσον η διάταξη «προταθεί» για αναθεώρηση με άνω των 180 ψήφους, το κόμμα που θα συγκεντρώσει την απλή πλειοψηφία κατά τις εκλογές που θα ακολουθήσουν θα διαμορφώσει ελεύθερα, κατά τη μονοδιάστατη και ουδόλως συναινετική δική του θεώρηση, το περιεχόμενο της νέας συνταγματικής διάταξης.

Η παραπάνω στρέβλωση - η οποία εμπλέκει το Σύνταγμα στις κομματικές σκοπιμότητες αλλά και το εκθέτει στον κίνδυνο του κανονιστικού προσδιορισμού του από μια απλή πλειοψηφία (με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το θεσμικό κύρος του και τη διαχρονική αντοχή του) - επιβάλλει να αλλάξει η διαδικασία αναθεώρησης, έτσι ώστε να ισχύει η υποχρέωση συγκέντρωσης αυξημένης πλειοψηφίας (180 ψήφων) κατεξοχήν στη δεύτερη φάση της διαδικασίας, στην αναθεωρητική Βουλή, αυτήν που διαμορφώνει το τελικό περιεχόμενο των αναθεωρούμενων διατάξεων. Περαιτέρω, η διατήρηση της ανάγκης συγκέντρωσης 180 ψήφων και κατά την πρώτη φάση, θα προφύλασσε το Σύνταγμα από επαναλαμβανόμενες «άσφαιρες» πρωτοβουλίες αναθεώρησης, οι οποίες θα εκφύλιζαν τον δημόσιο διάλογο για τον Κανονιστικό Χάρτη στο επίπεδο ενός μικροπολιτικού πυροτεχνήματος.

Με άλλα λόγια: πιστεύω στην αναγκαιότητα διασφάλισης και ενίσχυσης του συναινετικού-διακομματικού χαρακτήρα κάθε συνταγματικής αναθεώρησης. Έτσι το Σύνταγμα θα γίνει πιο ανθεκτικό στο χρόνο (όπως πρέπει να είναι), οι διατάξεις του, αποτελώντας τις συνισταμένες διαφορετικών πολιτικών απόψεων, θα γίνουν πιο ελλειπτικές και λιγότερο φλύαρες (όπως πρέπει να είναι), ανοιχτές σε μια ευέλικτη εφαρμογή τους από την εκάστοτε κυβέρνηση, υπό το άγρυπνο βλέμμα του ελέγχου αντισυνταγματικότητας από μέρους των δικαστηρίων, ενώ το πολιτικό σύστημα θα αποστεί επιτέλους από αυτό το πεδίο κενής. ψευδοσυνταγματικής ρητορείας, στο οποίο οψίμως διέπρεψε, κερδίζοντας σε ουσία.

Αναχωρητές ή μεταρρυθμιστές;

Από την Καθημερινή (11-02-07). Η έμφαση δική μου:

Η αποχή από τη «ματαιότητα» του κόσμου τούτου είναι, ασφαλώς, μια στάση. Η οποία, πάντως, δεν αρμόζει σε πολιτικό κόμμα. Πολλώ μάλλον, σε ένα κόμμα που επαγγέλλεται την αλλαγή της Ελλάδας προς το καλύτερο.

Εύλογα, λοιπόν, αναρωτιέται ο πολίτης γιατί ο κ. Γ. Α. Παπανδρέου (αυτοαναιρούμενος τελικά…) επέλεξε τον αναχωρητισμό στο μείζον θέμα της διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος και, μάλιστα, όχι μόνον στη σημερινή αλλά και στην επόμενη Βουλή.

Θα προσδοκούσε κανείς το ΠΑΣΟΚ να αναδειχθεί σε δύναμη προώθησης των μεταρρυθμίσεων, οι οποίες, όπως εκτιμά η κοινή γνώμη (έτσι, χωρίς σχέδιο…) τείνουν να βαλτώσουν. Δυστυχώς, το ΠΑΣΟΚ κινείται σε αντίθετη κατεύθυνση.

Οτι αυτή η εξέλιξη ανοίγει το δρόμο σε συντηρητικές-λαϊκίστικες εκδοχές στην ηγεσία του, είναι ίσως δικό του θέμα. Οτι εμποδίζει την αντιμετώπιση της παρακμής εξουδετερώνοντας την ήδη αδύναμη επαγγελία της μεταρρύθμισης του τόπου, μας αφορά όλους.

Καλά, εγκαταλείψαμε εμείς το anatheorisi.org, αλλά έπρεπε και ο κ. Παπανδρέου να εγκαταλείψει την αναθεωρητική προσπάθεια; Δείτε επίσης εδώ και εδώ. Νοιώθω επίσης τρομερά απογοητευμένος - όπως και οι αρθρογράφοι της Καθημερινής.

Blog έχει, ελπίζω να βρει την ευκαιρία να μας εξηγήσει την λογική των επιλογών του…

Οι θέσεις του Ευάγγελου Βενιζέλου

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος διατυπώνει συνοπτικά, στο προσωπικό του ιστολόγιο, τις θέσεις του για τα παρακάτω θέματα:

• Πρώτον, το ζήτημα της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας
  Δεύτερον, το ζήτημα των θεσμών άμεσης δημοκρατίας (και πιο συγκεκριμένα του δημοψηφίσματος και της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας)
  Τρίτον, το ζήτημα της χρηματοδότησης των κομμάτων και της διαφάνειας στη διαχείριση των οικονομικών των κομμάτων και των πολιτικών προσώπων και
  Τέταρτον το ζήτημα των κανονιστικών αρμοδιοτήτων της τοπικής αυτοδιοίκησης, όταν αυτή ασχολείται με θέματα που της ανατίθενται από το κράτος και είναι μεγάλης σημασίας για τους πολίτες, όπως για παράδειγμα ο πολεοδομικός σχεδιασμός, θέματα υγείας και πρόνοιας κ.ο.κ.

Ως προς την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας

Το κοινοβουλευτικό πολίτευμα στην Ελλάδα λειτουργεί με απλό και «εύχρηστο» τρόπο χωρίς να δημιουργούνται περιττές τριβές και εντάσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αντιμετωπίζουμε προβλήματα πολιτικής υποαντιπροσώπευσης της κοινωνίας ή κρίσεις αξιοπιστίας και πειστικότητας του πολιτικού και του κομματικού μας συστήματος. Προφανώς και αντιμετωπίζουμε οξύτατα προβλήματα αυτού του είδους. Αυτά όμως δεν οφείλονται στο Σύνταγμα και πιο συγκεκριμένα στις συνταγματικές ρυθμίσεις για την διαδικασία εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας με αυξημένη πλειοψηφία από τη Βουλή, αλλά σε λόγους αμιγώς κοινωνικούς και πολιτικούς.
Γι΄ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία να διαφυλάξουμε τον συναινετικό και κοινοβουλευτικό χαρακτήρα της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας. Φυσικά και μπορεί να εξαλειφθεί η απειλή διάλυσης της Βουλής, σε περίπτωση αποτυχίας εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας γιατί εφόσον επιμένουμε στην συναινετική διαδικασία εκλογής του Προέδρου δεν χρειάζεται να καταφεύγουμε σε μία προεκλογική όξυνση και σε μία εκλογική αναμέτρηση με αφορμή ή πρόσχημα την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Αλλά σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να οδηγηθούμε σε άμεση εκλογή που αλλοιώνει την νομιμοποιητική λειτουργία του εκλογικού σώματος και εμφανίζει δύο όργανα με ισοδύναμη άμεση λαϊκή νομιμοποίηση: αφενός μεν την Βουλή, αφετέρου δε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ούτε είναι δυνατόν να μειώσουμε την αναγκαία πλειοψηφία, η οποία πιέζει τα κόμματα να συμφωνήσουν στην ανάδειξη μετριοπαθών και ευρύτερης αποδοχής προσωπικοτήτων όπως συνέβη με τις εξαιρετικές περιπτώσεις του Κωνσταντίνου Στεφανόπουλου και τώρα του Κάρολου Παπούλια.
Η προσφυγή στην άμεση εκλογή είναι αναμφίβολα γοητευτική καθώς διευκολύνει την άμεση και απευθείας συμμετοχή των πολιτών στην επιλογή Προέδρου της Δημοκρατίας. Όμως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν είναι ούτε Πρωθυπουργός, ούτε Δήμαρχος ή Νομάρχης. Δεν διαμορφώνει ούτε ασκεί πολιτικές, που επηρεάζουν την οικονομία, την ανάπτυξη, την εισοδηματική κατάσταση κ.ο.κ. Είναι σύμβολο ενότητας του λαού, κοινό σημείο αναφορά της κοινωνίας και κομματικά ουδέτερος ρυθμιστής του πολιτεύματος. Άρα έχει πολύ μεγάλη σημασία η εκλογή του να είναι συναινετική και αυτός να μην λειτουργεί συγκρουσιακά σε σχέση με τη Βουλή που συμπεριλαμβάνει και την κυβερνητική πλειοψηφία και την αντιπολίτευση.

Ως προς χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων και των έλεγχο των οικονομικών των κομμάτων και των πολιτικών προσώπων κεντρικό στοιχείο της θέσης μου είναι η ανάγκη να περιοριστούν όλες οι περιττές και υψηλού κόστους δραστηριότητες προβολής που εμφανίζουν την πολιτική ως θέαμα και μειώνουν την αξία και την λειτουργία του πολιτικού λόγου και άρα του πολιτικού προβληματισμού.
Πολύ μεγαλύτερη σημασία έχει η παροχή δωρεάν ραδιοτηλεοπτικού χρόνου σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και γι΄ αυτό επιμένω στην ανάγκη να είναι κατά βάση κρατική η χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων με αντίστοιχο αυστηρό έλεγχο. Και η ιδιωτική χρηματοδότηση να μπορεί να προέλθει μόνον με επώνυμο και οριοθετημένο τρόπο από μέλη και φίλους. Όχι όμως από μέλη και φίλους «φαντάσματα», αλλά από μέλη και φίλους ενεργούς πολίτες που θέλουν πράγματι να έχουν αυτή τη συμμετοχή.

Τάχθηκα επίσης κατά της ιδέας να ανατεθεί σε αμιγώς δικαστικό όργανο ο έλεγχος των ζητημάτων αυτών, γιατί δυστυχώς το ίδιο το δικαστικό σώμα δεν κατοχύρωσε την αξιοπιστία του, καθώς εμφανίστηκαν εντυπωσιακά πολλές περιπτώσεις δικαστικών λειτουργών, που «αμέλησαν» να υποβάλλουν την δική τους δήλωση «πόθεν έσχες».
Είναι πραγματικά σόλοικο να ανατεθεί ο έλεγχος παρομοίων δηλώσεων του πολιτικού δυναμικού της χώρας σε ένα σώμα ελεγκτών, το οποίο δεν ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις του νόμου.
Σημειώνω ότι τώρα ο έλεγχος ασκείται από ορκωτούς ελεγκτές και τελικά από μεικτό όργανο στο οποίο μετέχουν εκπρόσωποι της Βουλής, αλλά και δικαστές από το Συμβούλιο της Επικρατείας, τον Άρειο Πάγο και το Ελεγκτικό Συνέδριο. Το όργανο αυτό είναι επαρκές, εφόσον φυσικά κάνει σοβαρά και ουσιαστικά τη δουλειά του.
Κανένας έλεγχος όμως και καμία τυπική διαδικασία δεν μπορεί να αποδώσει αποτελέσματα ως προς το πολιτικό χρήμα, αν το πρόβλημα δεν κτυπηθεί στην καρδιά του και η καρδιά του είναι οι υπερβολικές δαπάνες προβολής «διαφημιστικού» χαρακτήρα που δεν επιτρέπουν στον πολίτη να αξιολογεί την προσωπικότητα, το πολιτικό έργο και τον πολιτικό λόγο των πολιτικών προσώπων και πολύ περισσότερο των πολιτικών κομμάτων καθώς όλα αυτά επικαλύπτονται από κοσμικού ή εμπορικού χαρακτήρα στοιχεία.

Ως προς το ζήτημα του δημοψηφίσματος και της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας είναι πολύ σημαντικό να ξεπεραστούν δυσπιστίες και αγκυλώσεις που έχουν σε πολύ μεγάλο βαθμό ιστορικά αίτια καθώς στο παρελθόν στην Ελλάδα το δημοψήφισμα είχε ταυτιστεί μόνον με πολιτειακού χαρακτήρα μεταβολές και με σοβαρά φαινόμενα αλλοίωσης της γνήσιας και ανόθευτης βούλησης του εκλογικού σώματος.
Η δημοκρατία μας, αν θέλει να ξεπεράσει τη βαθιά κρίση της, πρέπει να μην λειτουργεί απλώς ως αντιπροσωπευτική, αλλά να τείνει στο μετασχηματισμό της σε μετα-αντιπροσωπευτική δημοκρατία. με σεβασμό της κοινωνίας των πολιτών, με σεβασμό και αξιοποίηση των θεσμών άμεσης δημοκρατίας, όπως το δημοψήφισμα και η λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία.

Ως προς τις κανονιστικές αρμοδιότητες της τοπικής αυτοδιοίκησης
Είναι πολύ σημαντικό να προστατεύουμε την θεσμική ολοκλήρωση της τοπικής αυτοδιοίκησης και την μεταφορά σε αυτήν αρμοδιοτήτων πολύ σημαντικών για την καθημερινότητα του πολίτη από τον ιακωβινισμό και την συγκεντρωτική αντίληψη της νομολογίας των δικαστηρίων μας, που βλέπει με πάρα πού μεγάλη καχυποψία και δυσπιστία την ενίσχυση των σχετικών αρμοδιοτήτων της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Ο πολίτης θέλει όμως καλή ποιότητα υπηρεσιών. Θέλει ένα κοινωνικό κράτος που να λειτουργεί σε όλα τα επίπεδα και πολλές κρίσιμες υπηρεσίες που αφορούν την κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη καθώς και τη λειτουργία του αναπτυξιακού κοινωνικού κράτους πρέπει να εξελίσσονται σε τοπικό επίπεδο με βασικό φορέα παροχής των αντίστοιχων υπηρεσιών την τοπική αυτοδιοίκηση και αυτό πρέπει να το διαφυλάξουμε. Αυτό αφορά την καλή λειτουργία των σχολείων, την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, τις εξατομικευμένες πολιτικές απασχόλησης για την αντιμετώπιση της ανεργίας, το ζήτημα των ναρκωτικών κ.ο.κ.

Το άρθρο 16
Βέβαια συνεχίζεται ο προβληματισμός με αφορμή την αναθεώρηση του Συντάγματος για το άρθρο 16 και θέλω να δώσω στη δημοσιότητα ένα κείμενο μου στο οποίο προσπαθώ να απαντήσω στο ερώτημα γιατί είναι τόσο κρίσιμη η συζήτηση για το άρθρο 16.
Στο ζήτημα του άρθρου 16 συγκεφαλαιώνονται όλα σχεδόν τα προβλήματα που αφορούν το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας και την διάρθρωση και την νοοτροπία της ελληνικής κοινωνίας.
Στο άρθρο 16 συμπυκνώνεται επίσης ο προβληματισμός για τη στρατηγική των μεταρρυθμίσεων. Ουσιαστικά δηλαδή αντιπαρατίθεται μία συντηρητική και μία προοδευτική αντίληψη για τις μεταρρυθμίσεις.

“Γιατί νέα αναθεώρηση του άρθρου 24;”

Σε ανοικτή επιστολή προς τα μέλη του Κοινοβουλίου, το ελληνικό παράρτημα του WWF αντιδρά στην πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για αναθεώρηση του Άρθρου 24.

Η κατάθεση τον Μάιο 2006 από τη Νέα ∆ηµοκρατία της πρότασης αναθεώρησης άρθρων του Συντάγµατος άνοιξε για δεύτερη φορά µέσα σε έξι χρόνια τη συζήτηση γύρω από τη συνταγµατική κατοχύρωση περιβάλλοντος και τη δήθεν «σύγκρουση» της προστασίας του µε την ανάπτυξη. Ως βασική αιτία που οδήγησε το κυβερνόν κόµµα στην πρόταση για εκ νέου τροποποίηση του άρθρου 24 του Συντάγµατος αναφέρεται πως «… η νοµολογία, ερµηνεύοντας το άρθρο 24 σε συνδυασµό µε το άρθρο 117 παράγραφος 3 και κάνοντας σηµαντική προσπάθεια να περισώσει το δασικό πλούτο της Χώρας, είχε οδηγηθεί, σε ορισµένες περιπτώσεις, σε ανελαστικές παραδοχές σε ό,τι αφορά τις δασικές εκτάσεις, που παραγνώριζαν πραγµατικές καταστάσεις διαµορφωµένες εδώ και δεκαετίες, µην εξυπηρετώντας πάντοτε το δηµόσιο συµφέρον µε τον καλύτερο δυνατό τρόπο και καταλήγοντας συχνά σε ανεπιεικείς λύσεις.

Διαβάστε το πλήρες κείμενο εδώ.

Ελπίδες για την αναθεώρηση του άρθρου 14

Το άρθρο 14 περί ελευθερίας του τύπου είναι από τα πλέον φλύαρα και προβληματικά άρθρα του ελληνικού Συντάγματος. 

Για αυτό και η παρέμβαση του βουλευτή της ΝΔ Κυριάκου Μητσοτάκη σε ομιλία του στις 27/9 στην Επιτροπή Αναθεώρησης της Βουλής είναι ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός. Ιδιαίτερα όταν κατά τα άλλα ως τώρα η συζήτηση για την αναθεώρηση ήταν αρκετά χλυαρή.

Επίσης θετική και ευχάριστη ήταν και η συμφωνία της αξιωματικής αντιπολίτευσης με τις παρατηρήσεις του κ. Μητσοτάκη, η οποία εκφράστηκε δια στόματος του βουλευτή Ανδρέα Λοβέρδου.

Διαγγέλματα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας στην τρίτη παράγραφο του Άρθρου 44 λέει πως:

O Πρόεδρος της Δημοκρατίας σε εντελώς εξαιρετικές περιστάσεις μπορεί να απευθύνει προς το Λαό διαγγέλματα, μετά από σύμφωνη γνώμη του Προέδρου της Kυβέρνησης. Tα διαγγέλματα προσυπογράφονται από τον Πρωθυπουργό και δημοσιεύονται στην Eφημερίδα της Kυβερνήσεως.

Αρχίζω το κείμενό μου με τον ίδιο τρόπο που ξεκίνησα το προηγούμενο. Αναρωτιέμαι γιατί ο ΠτΔ είναι τόσο διακοσμητικός, ενώ το Σύνταγμά μας προβλέπει κάποιες αρμοδιότητες που ποτέ ή σχεδόν ποτέ δεν εξασκεί. Συνέχεια »

Προσχέδιο για ένα ριζικά νέο Νόμο Πλαίσιο για τα πανεπιστήμια

Όπως είναι γνωστό, το ΥΠΕΠΘ κατέθεσε τον περασμένο Ιούνιο ένα προσχέδιο νόμου για τα πανεπιστήμια βασισμένο στις προτάσεις της επιτροπής του ΕΣΥΠ. Η γνώμη του γράφοντος, και πολλών άλλων συναδέλφων (βλ. άρθρο στο Κέρδος της 21 Ιουλίου), είναι ότι το προσχέδιο αυτό είναι σαφώς στη σωστή κατεύθυνση. Θα ήταν καλό επομένως να ψηφιστεί το συντομότερο δυνατό, ενδεχομένως με κάποιες τροποποιήσεις. Όμως ας μην έχουμε την ψευδαίσθηση ότι θα λύσει όλα τα προβλήματα των πανεπιστημίων. Χρειάζονται πολύ πιό ριζικές αλλαγές.
Συνέχεια »

Δημοψηφίσματα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας στη δεύτερη παράγραφο του Άρθρου 44 λέει τα εξής:

O Πρόεδρος της Δημοκρατίας προκηρύσσει με διάταγμα δημοψήφισμα για κρίσιμα εθνικά θέματα, ύστερα από απόφαση της απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθμού των βουλευτών, που λαμβάνεται με πρόταση του Yπουργικού Συμβουλίου.
Δημοψήφισμα προκηρύσσεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με διάταγμα και για ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, εκτός από τα δημοσιονομικά, εφόσον αυτό αποφασιστεί από τα τρία πέμπτα του συνόλου των βουλευτών, ύστερα από πρόταση των δύο πέμπτων του συνόλου και όπως ορίζουν ο Kανονισμός της Bουλής και νόμος για την εφαρμογή της παραγράφου αυτής. Δεν εισάγονται κατά την ίδια περίοδο της Bουλής περισσότερες από δύο προτάσεις δημοψηφίσματος για νομοσχέδιο.
Aν νομοσχέδιο υπερψηφιστεί, η προθεσμία του άρθρου 42 παράγραφος 1 αρχίζει από τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος.

Όμως απ’τη μεταπολίτευση έως και σήμερα δεν έχει γίνει ποτέ χρήση του θεσμού. Υπάρχει κάποιος πολιτικός λόγος ή συγκεκριμένο νομικό κώλυμα για το παραπάνω;

Σκεφτόμουν πως δυνητικά υπάρχουν αρκετά κοινωνικά ζητήματα (ορισμένα φορτισμένα και με ηθικές προεκτάσεις!) που θα μπορούσαν να λυθούν με την άμεση λαϊκή βούληση.

Ορισμένες «καυτές πατάτες» για την εκάστοτε κυβέρνηση θα ήταν θέματα όπως:
• Διαχωρισμός κράτους-εκκλησίας
• Γάμοι-Υιοθεσίες ομοφύλων
• Αποποινικοποίηση ελαφρών ναρκωτικών
• Στρατιωτική θητεία θηλέων

Ποιά είναι η γνώμη σας και ποιά άλλα θέματα θα μπορούσαν ν’αντιμετωπιστούν με δημοψηφίσματα; Μπορούν τα δημοψηφίσματα να εκσυγχρονίσουν ορισμένες πτυχές της Ελλάδας;

Ο Δημήτρης Τσάτσος για την αναθεώρηση

Ο σπουδαίος συνταγματολόγος Δημήτρης Τσάτσος αναφέρεται - σε συνέντευξή του στο Δικαιόραμα, την οποία αναδημοσιεύει το lawnet.gr - στην επικείμενη αναθεώρηση του Συντάγματος, στο Ευρωσύνταγμα, στην προοπτική ίδρυσης Συνταγματικού Δικαστηρίου και στη μανία των Ελλήνων για την επίκληση του καταστατικού μας Χάρτη.

“…Το Σύνταγμα στην Ελλάδα θεωρείται ως λύση για τα προβλήματα κάθε διαμαρτυρόμενου. Ο Έλληνας, ο οποίος θέλει να προσδώσει στην άποψη του ιδιαίτερο κύρος, την αποδίδει στο νοηματικό περιεχόμενο του Συντάγματος […] Σήμερα, που η έννοια του γενικού συμφέροντος δεν λαμβάνεται υπόψη, η αναγωγή στο Σύνταγμα είναι το πρόσχημα για να καλυφθεί κάθε ειδικό συμφέρον. Ο συνδικαλισμός π.χ. ναι μεν απ’ τη φύση του αγωνίζεται για συγκεκριμένα συμφέροντα, ουδέποτε όμως τα εντάσσει σε μια λογική των δυνατοτήτων μιας πολιτείας. Αυτή η προσπάθεια, λοιπόν, του κάθε συνόλου να πραγματοποιήσει τη δική του περί δικαίου αντίληψη, ενισχύεται όταν αναφέρεται σε ένα κείμενο, που στη συνείδηση των πολιτών, έχει περίπου μυθική λειτουργία: Το Σύνταγμα τελικά θεωρείται ότι είναι μέσον για την αντιμετώπιση κάθε αντίρρησης του άλλου. …”

Ολόκληρη η συνέντευξη εδώ.

Πρώτη ανάγνωση

Ανήμερα θερινό ηλιοστάσι, η κυβέρνηση έδωσε στη δημοσιότητα το προσχέδιο πρότασης (PDF αρχείο μεγέθος 340 ΚΒ) για αλλαγές του θεσμικού πλαισίου για τη δομή και λειτουργία των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Η πρώτη εντύπωση που αφήνει το προσχέδιο, είναι πως γράφτηκε τσαπατσούλικα, σχεδόν στο πόδι. Το προσχέδιο δεν προσφέρει όραμα. Πολλές διατάξεις του τροποποιούν ισχύοντες νόμους. Άλλες ασχολούνται με αυτονόητα πράγματα. Η λέξη “ποιότητα” εμφανίζεται μια φορά μόνο. Οι λέξεις “ανταγωνισμός, ανταγωνιστικότητα” δεν εμφανίζονται πουθενά. Συνέχεια »

Ευκαιρία για διάλογο;

Καλώς ή κακώς η κυβέρνηση Καραμανλή αναγκάστηκε να αναδιπλώσει την τακτική της στο ζήτημα της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης. Η αναδίπλωση προσφέρει μια τελευταία ίσως ευκαρία για πραγματικό διάλογο μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων μερών. Συνέχεια »

Οι επίσημες θέσεις του ΠΑ.ΣΟ.Κ. – ομιλία του Γ. Α. Παπανδρέου

Σε ομιλία του στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑ.ΣΟ.Κ. (07-06-06), ο πρόεδρος του κόμματος Γ. Α. Παπανδρέου παρουσίασε τις προτάσεις του κόμματός του για την αναθεώρηση του Συντάγματος όπως αυτές θα κατατεθούν στη Βουλή.
Οι προτάσεις του ΠΑΣΟΚ, καθώς και περισσότερες πληροφορίες και θέσεις σχετικά με την αναθεώρηση του Συντάγματος, μπορεί κανείς να βρει και στο σχετικό site του κόμματος - www.anatheorisi.gr

Οι προτάσεις του Γ. Α. Παπανδρέου, επιγραμματικά (σε τίτλους), έχουν ως εξής: Συνέχεια »

Ποια Αναθεώρηση Χρειαζόμαστε

Η Δημοκρατία ασφαλώς έχει ανάγκη από θεσμούς και κανόνες. Όπως επίσης και από διαδικασίες αλλαγής τους, όποτε είναι αναγκαίο. Η πεμπτουσία της, βέβαια, δικαιώνεται σε εποχές άνθησης της Παιδείας. Όποτε, κοντολογίς, και εφ ΄ όσον το πολιτικό σώμα, δηλαδή ο λαός, μετέχει στα δρώμενα ενός κοινού πολιτισμικού τόπου με σταθερές βάσεις και καθαρό προορισμό. Τότε χρειάζεται και η πολιτική για να συμφιλιώνει τις επιθυμίες με τα διαθέσιμα, κάθε φορά, μέσα. Ούτως ώστε και η διαδικασία της αντιπροσώπευσης, τελικά, να μορφοποιείται σε συμπατριώτες μας άξιους να την υπηρετούν. Σε κάποιους από εμάς, αλλά όχι οποιουσδήποτε από εμάς. Ικανούς να εναρμονίζουν και θεσμούς και κανόνες στις νέες απαιτήσεις που προκύπτουν από την πρόοδο που συντελείται. Συνέχεια »

Ένας Ταύρος στην Καθημερινή IV

Η ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ 04 (Ισορροπίες και Αντίβαρα), του Στέφανου Μάνου

Έχει παρατηρηθεί από πολλούς - και η παρατήρηση είναι ολότελα σωστή - ότι μετά την πρώτη αναθεώρηση του Συντάγματος, το πολιτικό μας σύστημα έγινε πρωθυπουργοκεντρικό. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι ο πρωθυπουργός μπορεί να κάνει ό,τι επιθυμεί. Ακριβώς έτσι, ό,τι επιθυμεί. Το μόνο που μπορεί να τον εμποδίσει είναι το ένστικτο της αυτοσυντήρησης δηλαδή ο φόβος του πολιτικού κόστους. Συνέχεια »

Το ερευνητικό έργο πρυτάνεων ελληνικών πανεπιστημίων

Την εποχή αυτή διεξάγονται πρυτανικές εκλογές σε αρκετά πανεπιστήμια της χώρας. Η κάλυψη των εκλογών αυτών από τον τύπο περιορίζεται κυρίως στην αναφορά του πολιτικού χώρου στον οποίο πρόσκεινται οι νεοεκλεγέντες πρυτάνεις. Στο σημείωμα αυτό εξετάζω το επιστημονικό έργο αυτών, καθώς και άλλων πρυτάνεων, με βάση τη διεθνή βιβλιογραφία όπως αυτή καταγράφεται στο Web of Science. Συνέχεια »

Ένας Ταύρος στην Καθημερινή III

Η ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ 03 (μη κρατικά πανεπιστήμια μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα), του Στέφανου Μάνου

Τόσο ο κ. Καραμανλής, όσο και ο κ. Παπανδρέου προτείνουν να αναθεωρηθεί το άρθρο 16 του Συντάγματος και να επιτραπεί η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.

Όπως επεσήμανα στο προηγούμενο σημείωμα η Ανώτατη Παιδεία πάσχει. Στα 500 καλύτερα ιδρύματα ανωτάτων σπουδών παγκοσμίως, το Πανεπιστήμιο της Αθήνας κατατάσσεται στην τρίτη εκατοντάδα και το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης στην τέταρτη. Τα υπόλοιπα ελληνικά ΑΕΙ, περιλαμβανομένου και του ΕΜΠ, βρίσκονται εκτός κατάταξης διότι θεωρούνται χειρότερα από τα πρώτα 500 ιδρύματα της υφηλίου. Συνέχεια »

Η Άννα Φρόιντ και η ΠΟΣΔΕΠ

Σε πρόσφατο άρθρο του στην Καθημερινή, ο Πάσχος Μανδραβέλης απορεί επειδή “η αντίδραση των πανεπιστημιακών μοιάζει παράδοξη”, στο θέμα της ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων. Είναι παράδοξη αλλά υπάρχει εξήγηση αρκεί να ανατρέξει κανείς στη θεωρία της ψυχοανάλυσης και να διαπιστώσει πως η αντίδραση των πανεπιστημιακών δεν είναι παρά ο αμυντικός μηχανισμός τον οποίο η Άννα Φρόιντ και ο πατέρας της χαρακτήρισαν ως reaction formation (σχηματισμό αντίδρασης). Συνέχεια »

Ένας Ταύρος στην Καθημερινή II

Η ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ 02, του Στέφανου Μάνου

Το Σύνταγμα ορίζει τους θεμελιώδεις κανόνες λειτουργίας της Πολιτείας. Οι κανόνες λειτουργίας διαμορφώνουν θεσμούς και οι θεσμοί διαμορφώνουν τα κίνητρα και τα αντικίνητρα της συμπεριφοράς των πολιτικών κομμάτων, των πολιτικών, του κομματοκρατούμενου συνδικαλισμού, των πανεπιστημιακών δασκάλων, της διοίκησης και της αυτοδιοίκησης και πολλών άλλων.

Η Αναθεώρηση του Συντάγματος είναι επιτακτική επειδή διαπιστώνουμε ότι οι συνταγματικοί κανόνες λειτουργίας της Πολιτείας έχουν οδηγήσει, σε τελική ανάλυση, σε κίνητρα και αντικίνητρα συμπεριφοράς που βλάπτουν την Ελλάδα.
Η ελληνική Πολιτεία πάσχει. Πριν από λίγους μήνες, σε άλλο σημείωμα μου, προσπάθησα να διαγνώσω που πάσχει. Για να αποφύγω μεθοδολογικά ερωτήματα χρησιμοποίησα αποκλειστικά τους συγκριτικούς πίνακες που δημοσιεύουν κάθε τόσο διάφοροι διεθνείς οργανισμοί. Συνέχεια »

Αναθεώρηση του Συντάγματος και Κοινωνία Πολιτών

Ζητούμενο: Η συνταγματική κατοχύρωση του πολιτικού και κοινωνικού ρόλου των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων.

Συνέχεια »

Ευχάριστο ξάφνιασμα η πρόταση του ΠαΣοΚ

Εκ νέου επί… τάπητος αλλαγών τίθεται το Σύνταγμα, μόλις πέντε χρόνια μετά την προηγούμενη ευρεία αναθεώρησή του. Καθώς ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η κριτική των συνταγματολόγων επί των προτάσεων που διατυπώθηκαν από τη ΝΔ και το ΠαΣοΚ, «Το Βήμα» παρουσιάζει τις απόψεις τριών καθηγητών Συνταγματικού Δικαίου για τις προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις. Τα κρίσιμα ζητήματα που αναδεικνύουν στην κριτική τους οι συνταγματολόγοι κκ. K. Χρυσόγονος, Γ. Σωτηρέλης και Στ. Τσακυράκης αφορούν - ως προς την κυβερνητική πρόταση αναθεώρησης - την ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου, την τροποποίηση του άρθρου 24 για την προστασία των δασών, τη συνταγματική απαγόρευση της επιδίκασης αναδρομικών σε βάρος του Δημοσίου και την τροποποίηση του άρθρου 103 περί μονιμότητας στο Δημόσιο. Επί των προτάσεων του ΠαΣοΚ, οι παρατηρήσεις τους εστιάζονται κυρίως στο θέμα της άμεσης εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας, στο οποίο οι απόψεις διίστανται, ενώ διατυπώνονται επιφυλάξεις για κινδύνους που ελλοχεύουν σχετικά με την πρόταση για τα μη κρατικά - μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια. Συνέχεια »

Ένας Ταύρος στην Καθημερινή

H «Kαθημερινή», στο πλαίσιο της συζήτησης για τη Συνταγματική Aναθεώρηση, αποφάσισε να φιλοξενήσει τις θέσεις του ανεξάρτητου βουλευτή Eπικρατείας Στέφανου Mάνου. Eνός πολιτικού με άποψη αδέσμευτη και ανεξάρτητη, που συχνά ξεσηκώνει θύελλες, αλλά πάντα λέει αυτό που πιστεύει. Θα διαβάσετε, λοιπόν, τις ερχόμενες εβδομάδες μια σειρά επιφυλλίδων του πρώην υπουργού. H εφημερίδα άλλοτε συμφωνεί και άλλοτε όχι. Πάντα, όμως, θα προσφέρει βήμα σε πολιτικούς που έχουν γνήσιο και ανιδιοτελές ενδιαφέρον για τον τόπο, όπως ο Στέφανος Mάνος. Συνέχεια »

Δελτίου Τύπου Καμπάνιας των ΜΚΟ για το Σύνταγμα

Παραθέτουμε την ανακοίνωση των ΜΚΟ για την συνταγματική αναθεώρηση:

Στις επτακόσιες, περίπου, ανέρχονται οι μη κυβερνητικές οργανώσεις (MKO) που ζητούν την συνταγματική αναβάθμιση της «κοινωνίας των πολιτών και των οργανώσεών της» με σχετική αναφορά στο νέο Σύνταγμα! Πρόκειται για την μεγαλύτερη κινητοποίηση οργανώσεων στην ελληνική ιστορία!

Η Συντονιστική Επιτροπή της Καμπάνιας, εν όψει της σημερινής έναρξης του διαλόγου για την αναθεώρηση μεταξύ των κομμάτων, ανακοινώνει.

Συνέχεια »

Ο κ. Κ. Μητσοτάκης περί της αναθεώρησης (συνέντευξη στη ΝΕΤ)

Ο επίτιμος πρόεδρος της Ν.Δ. κ. Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, αναλύει τις απόψεις του περί της επερχόμενης Συνταγματικής αναθεώρησης σε συνέντευξή του στην εκπομπή ‘Ζουμ στα πρόσωπα και τα γεγονότα’ και το δημοσιογράφο κ. Μπάμπη Παπαπαναγιώτου. Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης μπορείτε να διαβάσετε στο site του Ιδρύματος Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ή ακολουθώντας το παρακάτω link (αρχείο μορφής pdf).

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ Επιτίμου Προέδρου της Νέας Δημοκρατίας, πρώην Πρωθυπουργού κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ ΤΗΣ NET «ΖΟΥΜ ΣΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΙ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ» ΜΕ ΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΜΠΑΜΠΗ ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ

Ο κ. Μητσοτάκης αναπτύσσει στη συνέντευξη αυτή τις πολύ ενδιαφέρουσες απόψεις του για το Σύνταγμα. Μεταξύ άλλων αναφέρεται και στο ζήτημα του διαχωρισμού εκκλησίας και κράτους εκφράζοντας τις διαφωνίες του με τις προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση. Παραθέτω ένα μικρό απόσπασμα:

ΜΠ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ: Το θέμα του όρκου όμως και το θέμα του προσηλυτισμού είναι δύο ζητήματα τα οποία έχουνε ιδιαίτερη χρησιμότητα.
Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ: Το θέμα του προσηλυτισμού αναντιρρήτως υπάρχει, αλλά αυτά δεν λύνονται με την αλλαγή του Συντάγματος, λύνονται με αλλαγή του νόμου.

Για λόγους που δε μπορώ να εκτιμήσω, ο κ. Μητσοτάκης αγνοεί το άρθρο 13:2 του Συντάγματος που σαφώς αναφέρει ότι «ο προσηλυτισμός απαγορεύεται», καθώς και τα άρθρα 33 και 59 που ορίζουν τους θρησκευτικούς όρκους που πρέπει να δώσουν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και οι Βουλευτές πριν αναλάβουν τα καθήκοντά τους.
Το ζήτημα του διαχωρισμού εκκλησίας και κράτους δεν εξαντλείται σε αυτά τα δυο θέματα. Η απαγόρευση όμως του προσηλυτισμού και η επιβολή του θρησκευτικού όρκου είναι ζητήματα που πιστεύω ότι δε μπορούμε να συνεχίσουμε να τα αγνοούμε κι ο ισχυρισμός ότι μπορούν να λυθούν με απλή αλλαγή του νόμου διαψεύδεται από το ίδιο το κείμενο του Συντάγματος.